🏠 กลับห้องเรียน · Basic PhysChem Bio · SKILL ไร้เทียมทาน
ชีวะ 1 — สัตว์ (Animal)
ชีวะ 1 · การบ้าน 6 มิถุนายน 2569📖 มาเรียนกันก่อน
วันนี้เราจะมารู้จัก สัตว์ กันค่ะ ว่าในโลกนี้มีสัตว์มากมายหลายชนิด นักวิทยาศาสตร์เขาแบ่งกลุ่มสัตว์กันอย่างไร และสัตว์แต่ละกลุ่มมีลักษณะพิเศษอะไรบ้าง เริ่มจากภาพใหญ่ของสิ่งมีชีวิตทั้งหมดก่อนนะคะ
🌍 อาณาจักรสิ่งมีชีวิต 5 อาณาจักร
นักวิทยาศาสตร์จัดจำแนกสิ่งมีชีวิตทั้งหมดบนโลกออกเป็น 5 อาณาจักร (Kingdom) โดยดูจากลักษณะของเซลล์และการดำรงชีวิตค่ะ
1. มอเนอรา (Monera) — สิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว ไม่มีเยื่อหุ้มนิวเคลียส (เซลล์โพรคาริโอต) เช่น แบคทีเรีย สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน
2. โพรทิสตา (Protista) — สิ่งมีชีวิตที่มีนิวเคลียสแล้ว (ยูคาริโอต) ส่วนใหญ่เซลล์เดียว เช่น อมีบา พารามีเซียม สาหร่าย
3. ฟังไจ (Fungi) — พวกรา เห็ด ยีสต์ ดูดซึมอาหารจากซากสิ่งมีชีวิต สร้างอาหารเองไม่ได้
4. พืช (Plantae) — สร้างอาหารเองได้ด้วยการสังเคราะห์แสง เช่น ต้นไม้ ดอกไม้ หญ้า
5. สัตว์ (Animalia) — กินสิ่งมีชีวิตอื่นเป็นอาหาร เคลื่อนที่ได้ เป็นกลุ่มที่เราจะเรียนกันในบทนี้ค่ะ
2. โพรทิสตา (Protista) — สิ่งมีชีวิตที่มีนิวเคลียสแล้ว (ยูคาริโอต) ส่วนใหญ่เซลล์เดียว เช่น อมีบา พารามีเซียม สาหร่าย
3. ฟังไจ (Fungi) — พวกรา เห็ด ยีสต์ ดูดซึมอาหารจากซากสิ่งมีชีวิต สร้างอาหารเองไม่ได้
4. พืช (Plantae) — สร้างอาหารเองได้ด้วยการสังเคราะห์แสง เช่น ต้นไม้ ดอกไม้ หญ้า
5. สัตว์ (Animalia) — กินสิ่งมีชีวิตอื่นเป็นอาหาร เคลื่อนที่ได้ เป็นกลุ่มที่เราจะเรียนกันในบทนี้ค่ะ
🦀 สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง (Invertebrate)
อริสโตเติล นักวิทยาศาสตร์ชาวกรีก ได้จำแนกสัตว์ออกเป็น 2 ประเภท ตาม "แกนกลางภายในลำตัว" (กระดูกสันหลัง) ได้แก่
① สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง (Invertebrate) — ไม่มีแกนกระดูกในลำตัว
② สัตว์มีกระดูกสันหลัง (Vertebrate) — มีกระดูกสันหลังเป็นแกนกลางลำตัว
② สัตว์มีกระดูกสันหลัง (Vertebrate) — มีกระดูกสันหลังเป็นแกนกลางลำตัว
สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังมีจำนวนมากที่สุดในโลก แบ่งเป็นกลุ่มย่อยได้ 8 กลุ่มหลัก ดังนี้ค่ะ
1. ฟองน้ำ — ลำตัวมีรูพรุน อยู่กับที่ในทะเล กรองอาหารจากน้ำ
2. แมงกะพรุน / ไฮดรา (ไนดาเรีย) — ลำตัวนุ่ม มีหนวดและเข็มพิษไว้จับเหยื่อ
3. หนอนตัวแบน — ลำตัวแบนบาง เช่น พลานาเรีย พยาธิใบไม้
4. หอย / หมึก (มอลลัสกา) — ลำตัวนิ่ม ส่วนใหญ่มีเปลือกแข็งหุ้ม
5. ไส้เดือน / ปลิง — ลำตัวเป็นปล้องวงแหวน ลำตัวยาวอ่อนนุ่ม
6. สัตว์ขาปล้อง (อาร์โทรพอด) — มีขาเป็นข้อปล้อง มีเปลือกแข็งหุ้ม เช่น ปู กั้ง กุ้ง แมลง ตะขาบ (กลุ่มที่มีจำนวนชนิดมากที่สุด)
7. พยาธิตัวกลม — ลำตัวกลมยาว เรียวหัวท้าย เช่น พยาธิไส้เดือน
8. ดาวทะเล / เม่นทะเล / ปลิงทะเล (เอคไคโนเดิร์ม) — ผิวหนาม ลำตัวมักแบ่งเป็น 5 ส่วนเท่า ๆ กัน
2. แมงกะพรุน / ไฮดรา (ไนดาเรีย) — ลำตัวนุ่ม มีหนวดและเข็มพิษไว้จับเหยื่อ
3. หนอนตัวแบน — ลำตัวแบนบาง เช่น พลานาเรีย พยาธิใบไม้
4. หอย / หมึก (มอลลัสกา) — ลำตัวนิ่ม ส่วนใหญ่มีเปลือกแข็งหุ้ม
5. ไส้เดือน / ปลิง — ลำตัวเป็นปล้องวงแหวน ลำตัวยาวอ่อนนุ่ม
6. สัตว์ขาปล้อง (อาร์โทรพอด) — มีขาเป็นข้อปล้อง มีเปลือกแข็งหุ้ม เช่น ปู กั้ง กุ้ง แมลง ตะขาบ (กลุ่มที่มีจำนวนชนิดมากที่สุด)
7. พยาธิตัวกลม — ลำตัวกลมยาว เรียวหัวท้าย เช่น พยาธิไส้เดือน
8. ดาวทะเล / เม่นทะเล / ปลิงทะเล (เอคไคโนเดิร์ม) — ผิวหนาม ลำตัวมักแบ่งเป็น 5 ส่วนเท่า ๆ กัน
🦴 สัตว์มีกระดูกสันหลัง (Vertebrate) 5 ประเภท
สัตว์มีกระดูกสันหลังแบ่งออกเป็น 5 ประเภท ดูได้จากอวัยวะหายใจ จำนวนห้องหัวใจ อุณหภูมิร่างกาย และวิธีออกลูก ลองดูตารางเปรียบเทียบนี้นะคะ
| ประเภท | อวัยวะหายใจ | หัวใจ | อุณหภูมิ | การออกลูก | ตัวอย่าง |
|---|---|---|---|---|---|
| ปลา | เหงือก | 2 ห้อง | เลือดเย็น | ไข่ (บางชนิดเป็นตัว เช่น ฉลาม ม้าน้ำ) | ปลานิล ปลาทอง |
| สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก | ผิวหนัง + ปอด | 3 ห้อง | เลือดเย็น | ไข่ | กบ คางคก |
| สัตว์เลื้อยคลาน | ปอด | 3 ห้อง (จระเข้ 4 ห้อง) | เลือดเย็น | ไข่เปลือกแข็ง | งู เต่า |
| สัตว์ปีก | ปอด | 4 ห้อง | เลือดอุ่น | ไข่เปลือกแข็ง | นก เป็ด |
| สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม | ปอด | 4 ห้อง | เลือดอุ่น | ตัว (ยกเว้นตุ่นปากเป็ด=ไข่) | คน สุนัข |
เคล็ดจำง่าย: ยิ่งเป็นสัตว์ชั้นสูง หัวใจยิ่งมีห้องมากขึ้น (2 → 3 → 4 ห้อง) และเปลี่ยนจากเลือดเย็นเป็นเลือดอุ่น ส่วนการหายใจค่อย ๆ เปลี่ยนจากเหงือก (ในน้ำ) มาเป็นปอด (บนบก) ค่ะ
🌡️ เลือดเย็น vs เลือดอุ่น
เรายังแบ่งสัตว์ตาม การปรับอุณหภูมิของร่างกาย ได้อีกแบบ คือเลือดเย็นกับเลือดอุ่นค่ะ
สัตว์เลือดเย็น (Cold-blooded) — อุณหภูมิร่างกาย เปลี่ยนแปลงตามสิ่งแวดล้อม ควบคุมเองไม่ได้ อากาศหนาวตัวก็เย็น อากาศร้อนตัวก็ร้อน ใช้พลังงานน้อย กินอาหารน้อย
ได้แก่ ปลา · สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก · สัตว์เลื้อยคลาน
ได้แก่ ปลา · สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก · สัตว์เลื้อยคลาน
สัตว์เลือดอุ่น (Warm-blooded) — อุณหภูมิร่างกาย คงที่ ตลอดเวลา ไม่ว่าอากาศข้างนอกจะร้อนหรือหนาว แต่ต้องใช้พลังงานรักษาอุณหภูมิมาก จึงกินอาหารบ่อย
ได้แก่ สัตว์ปีก · สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม
ได้แก่ สัตว์ปีก · สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม
🔬 การสืบพันธุ์ของสัตว์
การสืบพันธุ์ (Reproduction) คือ การเพิ่มจำนวนของสิ่งมีชีวิต แบ่งได้ 2 แบบค่ะ
1. แบบไม่อาศัยเพศ — เพิ่มจำนวนโดย ไม่ใช้เซลล์สืบพันธุ์ ใช้ตัวเดียวก็ได้ลูก เช่น ไฮดราแตกหน่อ หรือสัตว์เซลล์เดียวแบ่งตัวออกเป็น 2
2. แบบอาศัยเพศ — ต้องใช้ เซลล์สืบพันธุ์ ของเพศผู้และเพศเมีย คือ ไข่ (Egg) + สเปิร์ม (Sperm) → ไซโกต (Zygote) แล้วเจริญเป็นตัวอ่อน
2. แบบอาศัยเพศ — ต้องใช้ เซลล์สืบพันธุ์ ของเพศผู้และเพศเมีย คือ ไข่ (Egg) + สเปิร์ม (Sperm) → ไซโกต (Zygote) แล้วเจริญเป็นตัวอ่อน
การที่ไข่กับสเปิร์มมารวมกัน เรียกว่า การปฏิสนธิ (Fertilization) ซึ่งมี 2 แบบ คือ
ปฏิสนธิภายนอก — ไข่กับสเปิร์มผสมกัน นอกตัว แม่ เช่น ปลา · สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก (กบ) ที่ปล่อยไข่และสเปิร์มในน้ำ
ปฏิสนธิภายใน — ไข่กับสเปิร์มผสมกัน ในตัว แม่ เช่น สัตว์เลื้อยคลาน · สัตว์ปีก · สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม (รวมถึงคน)
ปฏิสนธิภายใน — ไข่กับสเปิร์มผสมกัน ในตัว แม่ เช่น สัตว์เลื้อยคลาน · สัตว์ปีก · สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม (รวมถึงคน)
📝 ตัวอย่างโจทย์ & การบ้าน
ตัวอย่าง
พิจารณาลักษณะของสัตว์มีกระดูกสันหลัง 4 ชนิด (A B C D) แล้วระบุกลุ่มให้ถูกต้อง
| ชนิด | ปฏิสนธิ | ผิวหนัง | หายใจ (ตัวเต็มวัย) | อุณหภูมิร่างกาย | การออกลูก |
|---|---|---|---|---|---|
| A | ภายใน | มีเกล็ด | ปอด | เปลี่ยนตามสิ่งแวดล้อม | ไข่เปลือกแข็ง |
| B | ภายใน | มีเกล็ด | เหงือก | เปลี่ยนตามสิ่งแวดล้อม | เป็นตัว |
| C | ภายใน | มีขนเป็นแผง | ปอด | คงที่ | ไข่เปลือกแข็ง |
| D | ภายนอก | เรียบ | ผิวหนัง/ปอด | เปลี่ยนตามสิ่งแวดล้อม | ไข่มีวุ้นใสหุ้ม |
1) เลื้อยคลาน · ปลา · สัตว์ปีก · สะเทินน้ำสะเทินบก
2) เลื้อยคลาน · สะเทินน้ำสะเทินบก · ปลา · สัตว์ปีก
3) สะเทินน้ำสะเทินบก · เลื้อยคลาน · สัตว์ปีก · ปลา
4) สะเทินน้ำสะเทินบก · ปลา · สัตว์ปีก · เลื้อยคลาน
2) เลื้อยคลาน · สะเทินน้ำสะเทินบก · ปลา · สัตว์ปีก
3) สะเทินน้ำสะเทินบก · เลื้อยคลาน · สัตว์ปีก · ปลา
4) สะเทินน้ำสะเทินบก · ปลา · สัตว์ปีก · เลื้อยคลาน
✏️ การบ้าน ตอนที่ 1
ตอนที่ 1
เติมตารางคุณสมบัติของสัตว์มีกระดูกสันหลังทั้ง 5 ประเภท
เติมแต่ละช่อง: แกนกลางในลำตัว (มี/ไม่มี) · อุณหภูมิร่างกาย (เลือดอุ่น/เลือดเย็น) · การปฏิสนธิ (ภายใน/ภายนอก) · การออกลูก (ไข่/ตัว) · ตัวอย่างสิ่งมีชีวิต 2 ชนิด
แถวสัตว์: 1. ปลา · 2. สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก · 3. สัตว์เลื้อยคลาน · 4. สัตว์ปีก · 5. สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม
แถวสัตว์: 1. ปลา · 2. สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก · 3. สัตว์เลื้อยคลาน · 4. สัตว์ปีก · 5. สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม
✏️ การบ้าน ตอนที่ 2
ตอนที่ 2
จำแนกสัตว์ต่อไปนี้ลงตาราง Invertebrate (ไม่มีกระดูกสันหลัง) / Vertebrate (มีกระดูกสันหลัง)
ฟองน้ำ · ปลา · ดาวทะเล · แมงกะพรุน · จระเข้ · เป็ด · เขียด · ปู · หอยทาก · หนู · อึ่งอ่าง · กบ · จิ้งจก · กระต่าย · เต่า · ตะขาบ · ปะการัง · ไส้เดือนดิน · หอยแครง · หมึก · ปลิง · ควาย · วาฬ · เพรียง
✏️ การบ้าน ตอนที่ 3
ตอนที่ 3
ข้อใดกล่าวถึงกบและสุนัขถูกต้อง (TEDET68)
A. ทั้งกบและสุนัขออกลูกเป็นตัว
B. สุนัขใช้พลังงานในการดำรงชีวิตน้อยกว่ากบ
C. หากอุณหภูมิภายนอกลดลงอย่างกะทันหัน กบจะปรับตัวได้ยากกว่าสุนัข
D. กบต้องกินอาหารอย่างต่อเนื่อง แต่สุนัขสามารถอดอาหารได้
E. อุณหภูมิร่างกายของกบคงที่ แต่อุณหภูมิร่างกายของสุนัขปรับเปลี่ยนตามสภาพอากาศ
B. สุนัขใช้พลังงานในการดำรงชีวิตน้อยกว่ากบ
C. หากอุณหภูมิภายนอกลดลงอย่างกะทันหัน กบจะปรับตัวได้ยากกว่าสุนัข
D. กบต้องกินอาหารอย่างต่อเนื่อง แต่สุนัขสามารถอดอาหารได้
E. อุณหภูมิร่างกายของกบคงที่ แต่อุณหภูมิร่างกายของสุนัขปรับเปลี่ยนตามสภาพอากาศ
🧬 แบบทดสอบ · 5 ข้อ · คิดก่อน แล้วเลือกคำตอบ ครูเฉลยให้ทุกข้อ