🏠 กลับห้องเรียน · Basic Chemistry ประถม · ครูหมอน

เคมี · สาร สสาร และพลังงาน

เคมี บทที่ 1

📖 มาเรียนกันก่อน

เคมี (Chemistry) คือวิชาที่ศึกษาเรื่อง สสาร (Matter) และ พลังงาน (Energy) ใน 4 มุมมอง

4 มุมมองของวิชาเคมี
1️⃣ ศึกษาคุณสมบัติ/ลักษณะของสสาร (Properties or Characteristics)
2️⃣ ศึกษาส่วนประกอบของสสาร (Composition)
3️⃣ ศึกษาการเปลี่ยนแปลงของสสาร (Transformation)
4️⃣ ศึกษาพลังงานที่เปลี่ยนแปลงขณะสสารเปลี่ยนสถานะ

⚛️ สสาร (Matter) — สิ่งที่มีมวล ต้องการที่อยู่ มีปริมาตร สัมผัสได้ · อาจมองเห็นหรือไม่เห็นก็ได้ เช่น น้ำ ดิน อากาศ
🧪 สาร (Substance) — สสารที่ถูกศึกษาจนทราบสมบัติและองค์ประกอบที่แน่นอน · สารแต่ละชนิดมีสมบัติเฉพาะตัว
⚡ พลังงาน (Energy) — ความสามารถในการทำงาน · ไม่มีมวล ไม่มีปริมาตร ∴ ไม่ใช่สสาร เช่น แสง เสียง ความร้อน

สถานะของสาร (States of Matter) — สสารในธรรมชาติมี 3 สถานะ:
🧊 ของแข็ง (Solid) — อนุภาคชิดกัน · แรงยึดเหนี่ยวสูง · รูปร่างและปริมาตรคงที่ เช่น เหล็ก อะลูมิเนียม เงิน
💧 ของเหลว (Liquid) — อนุภาคห่างขึ้น เคลื่อนที่ได้ · ปริมาตรคงที่ แต่รูปร่างตามภาชนะ เช่น น้ำ แอลกอฮอล์ โบรมีน
🌫️ แก๊ส (Gas) — อนุภาคห่างมาก แรงยึดเหนี่ยวต่ำ · รูปร่างและปริมาตรตามภาชนะ เช่น O₂, H₂, CO₂, N₂

✏️ มาฝึกทำกัน

📝 การบ้าน · ระดับสอบเข้า ม.1 ห้องพิเศษ · คิดก่อน แล้วกดดูเฉลย

✍️ ข้อ 1

สิ่งใดต่อไปนี้ ไม่ใช่สสาร?

กน้ำแข็งในตู้เย็น

ขอากาศรอบตัวเรา

คแสงจากหลอดไฟ

งควันจากท่อไอเสียรถ

คิดเองก่อน… แล้วกดดูเฉลยกดเพื่อเปิด

⭐ตอบ ค.

แสงจากหลอดไฟ = พลังงาน ไม่มีมวล ไม่มีปริมาตร → ไม่ใช่สสาร
น้ำแข็ง / อากาศ / ควัน ล้วนมีมวลและปริมาตร → เป็นสสารทั้งสิ้น

กน้ำแข็งในตู้เย็นผิด ✘ (น้ำแข็ง = สสารสถานะของแข็ง)

ขอากาศรอบตัวเราผิด ✘ (อากาศ = แก๊สผสม มีมวล)

คแสงจากหลอดไฟถูก ✔ (พลังงาน ไม่มีมวล)

งควันจากท่อไอเสียรถผิด ✘ (ควัน = อนุภาค+แก๊ส มีมวล)

✅ คำตอบคือ ค. (แสงจากหลอดไฟ)

✍️ ข้อ 2

น้ำ 500 กรัม ถูกแช่แข็งจนกลายเป็นน้ำแข็งทั้งหมด มวลของน้ำแข็งจะเป็นเท่าใด?

กน้อยกว่า 500 กรัม เพราะน้ำระเหยบางส่วนขณะแช่แข็ง

ข500 กรัม เพราะการเปลี่ยนสถานะไม่ทำให้มวลเปลี่ยนแปลง

คมากกว่า 500 กรัม เพราะน้ำแข็งมีปริมาตรมากกว่าน้ำ

งขึ้นกับอุณหภูมิของตู้เย็น

คิดเองก่อน… แล้วกดดูเฉลยกดเพื่อเปิด

⭐ตอบ ข.

มวลไม่เปลี่ยนแปลงเมื่อเปลี่ยนสถานะ เพราะอนุภาคยังคงเท่าเดิม แค่เรียงตัวใหม่
⚠️ สิ่งที่เปลี่ยนคือ ปริมาตร (น้ำแข็งพองกว่าน้ำ) แต่มวลยังคง 500 กรัม

กน้อยกว่า 500 กรัมผิด ✘ (ไม่มีการระเหยในตู้เย็นปิด)

ข500 กรัมถูก ✔ (มวลไม่เปลี่ยนเมื่อเปลี่ยนสถานะ)

คมากกว่า 500 กรัมผิด ✘ (ปริมาตรมากขึ้น แต่ไม่ใช่มวล)

งขึ้นกับอุณหภูมิผิด ✘ (มวลไม่ขึ้นกับอุณหภูมิ)

✅ คำตอบคือ ข. (500 กรัม)

✍️ ข้อ 3

ข้อใดอธิบายสาเหตุที่ ของแข็งมีรูปร่างและปริมาตรคงที่ ได้ถูกต้องที่สุด?

กของแข็งมีมวลมาก จึงตั้งทรงอยู่ได้โดยไม่ไหล

ขอนุภาคอยู่ชิดกันมาก แรงยึดเหนี่ยวสูง ทำให้ไม่เคลื่อนที่

คของแข็งมีความหนาแน่นสูง จึงไม่สามารถขยายตัวได้

งอนุภาคของแข็งหยุดนิ่งสมบูรณ์ เพราะไม่มีพลังงาน

คิดเองก่อน… แล้วกดดูเฉลยกดเพื่อเปิด

⭐ตอบ ข.

เหตุผลที่แท้จริงคือ แรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาคสูงมาก จนอนุภาคสั่นสะเทือนอยู่กับที่ ไม่เคลื่อนย้ายตำแหน่ง → รูปร่างและปริมาตรจึงคงที่
⚠️ ง. ผิด เพราะอนุภาคของแข็งมีพลังงานและสั่นอยู่เสมอ แค่ไม่เคลื่อนย้ายตำแหน่ง

กมีมวลมากผิด ✘ (มวลไม่ใช่สาเหตุ)

ขอนุภาคชิดกัน แรงยึดเหนี่ยวสูงถูก ✔

คความหนาแน่นสูงผิด ✘ (ผลจากการชิดกัน ไม่ใช่สาเหตุ)

งอนุภาคหยุดนิ่งสมบูรณ์ผิด ✘ (อนุภาคสั่นอยู่เสมอ)

✅ คำตอบคือ ข.

✍️ ข้อ 4

นักเรียนสังเกตว่า ลูกโป่งแฟบลงเมื่อนำเข้าตู้เย็น ปรากฏการณ์นี้แสดงสมบัติใดของแก๊ส?

กมวลของแก๊สลดลงเมื่ออุณหภูมิต่ำ

ขปริมาตรของแก๊สลดลงเมื่ออุณหภูมิต่ำ เพราะอนุภาคเคลื่อนที่ช้าลง

คแก๊สกลายเป็นของเหลวเมื่อเย็นลง

งความหนาแน่นของแก๊สเพิ่มขึ้น จึงกดให้ลูกโป่งยุบ

คิดเองก่อน… แล้วกดดูเฉลยกดเพื่อเปิด

⭐ตอบ ข.

อุณหภูมิลด → อนุภาคแก๊สเคลื่อนที่ช้าลง → ชนผนังน้อยลง → ปริมาตรลดลง → ลูกโป่งแฟบ
มวลไม่เปลี่ยน · แก๊สในลูกโป่งไม่กลายเป็นของเหลว (อุณหภูมิไม่ต่ำพอ)

กมวลลดลงผิด ✘ (มวลไม่เปลี่ยนเมื่ออุณหภูมิลด)

ขปริมาตรลดเมื่ออุณหภูมิต่ำถูก ✔

คกลายเป็นของเหลวผิด ✘ (อากาศต้องเย็นถึงจุดกลั่นตัว)

งความหนาแน่นกดให้ยุบผิด ✘ (ความดันภายนอกมากกว่าภายในต่างหาก)

✅ คำตอบคือ ข.

✍️ ข้อ 5

สมบัติใดที่ ของแข็ง ของเหลว และแก๊สมีเหมือนกัน ทุกสถานะ?

กรูปร่างคงที่

ขปริมาตรขึ้นกับภาชนะ

คมีมวล

งความหนาแน่นเท่ากัน

คิดเองก่อน… แล้วกดดูเฉลยกดเพื่อเปิด

⭐ตอบ ค.

สสารทุกชนิดทุกสถานะ มีมวลเสมอ (ขึ้นกับปริมาณสาร)
รูปร่างคงที่ → เฉพาะของแข็ง · ปริมาตรตามภาชนะ → เฉพาะแก๊ส · ความหนาแน่น → ต่างกันทั้งสาม

กรูปร่างคงที่ผิด ✘ (เฉพาะของแข็ง)

ขปริมาตรตามภาชนะผิด ✘ (เฉพาะแก๊ส)

คมีมวลถูก ✔ (ทุกสถานะมีมวล)

งความหนาแน่นเท่ากันผิด ✘ (ของแข็ง>ของเหลว>แก๊ส)

✅ คำตอบคือ ค. (มีมวล)

✍️ ข้อ 6

"ควัน" ที่ลอยออกมาจากไฟ จัดเป็นอะไร และเพราะอะไร?

กพลังงาน เพราะเกิดจากการเผาไหม้ซึ่งเป็นกระบวนการให้พลังงาน

ขทั้งสสารและพลังงาน เพราะควันมีทั้งอนุภาคและความร้อน

คสสาร เพราะควันมีอนุภาคแข็งขนาดเล็กและแก๊สผสมกัน มีมวลและปริมาตร

งไม่ใช่ทั้งสสารและพลังงาน เพราะมองเห็นได้แต่จับต้องไม่ได้

คิดเองก่อน… แล้วกดดูเฉลยกดเพื่อเปิด

⭐ตอบ ค.

ควัน = อนุภาคแข็งขนาดเล็กมาก (เขม่า) + แก๊สผสม → มีมวล มีปริมาตร → เป็นสสาร
⚠️ ข. ผิด เพราะ "สสารและพลังงาน" เป็นสิ่งที่แตกต่างกัน ความร้อนในควันเป็นพลังงานแยกออกจากตัวควัน (สสาร)

กพลังงานผิด ✘ (ควันมีมวล ไม่ใช่พลังงาน)

ขทั้งสสารและพลังงานผิด ✘ (สสารและพลังงานเป็นคนละสิ่ง)

คสสารถูก ✔ (อนุภาค+แก๊ส มีมวล)

งไม่ใช่ทั้งคู่ผิด ✘ (ควันจับต้องได้ มีมวล)

✅ คำตอบคือ ค. (สสาร)

ห้องเรียนส่วนตัว ปอจู & กตัญญู

เคมี · สาร สสาร และพลังงาน