← กลับ Quiz 6 มิ.ย. · BASIC Science Test · ครูหมอน
🧬 การถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรม
🗓️ Quiz วันเสาร์ที่ 6 มิ.ย. 2569 · หัวข้อ 5📖 มาเรียนกันก่อน — พันธุกรรมคืออะไร
ข้อนี้ถามว่า ข้อใด "ไม่ถูกต้อง" เกี่ยวกับการถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรม เราต้องเข้าใจก่อนว่าพันธุกรรมทำงานยังไง แล้วค่อยไปจับว่าข้อไหน "พูดผิด" ค่อย ๆ อ่านทีละข้อ กดปุ่ม 🔊 ฟังครูได้เลยนะ
1พันธุกรรม & การถ่ายทอด
พันธุกรรม (heredity) คือ ลักษณะต่าง ๆ ที่ถ่ายทอดจากพ่อแม่/บรรพบุรุษไปสู่รุ่นลูกหลาน
• สิ่งมีชีวิตทุกชนิด — ทั้ง พืช สัตว์ และมนุษย์ — ล้วนมีการถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรม
• ตัวนำพันธุกรรมอยู่ใน ยีน (gene) บน โครโมโซม ภายในเซลล์
• ลูกได้รับยีนมาจาก ทั้งพ่อและแม่ อย่างละครึ่ง ลักษณะของลูกจึงอาจ เหมือนพ่อ เหมือนแม่ หรือเหมือนทั้งสองคน
• สิ่งมีชีวิตทุกชนิด — ทั้ง พืช สัตว์ และมนุษย์ — ล้วนมีการถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรม
• ตัวนำพันธุกรรมอยู่ใน ยีน (gene) บน โครโมโซม ภายในเซลล์
• ลูกได้รับยีนมาจาก ทั้งพ่อและแม่ อย่างละครึ่ง ลักษณะของลูกจึงอาจ เหมือนพ่อ เหมือนแม่ หรือเหมือนทั้งสองคน
2ลักษณะอะไรบ้างที่ถ่ายทอดได้
ลักษณะที่ส่งต่อทางพันธุกรรมมีหลายอย่าง เช่น
• สีผม สีตา สีผิว · ความสูง · ลักยิ้ม · ตาชั้นเดียว/สองชั้น
• หมู่เลือด · การห่อลิ้นได้/ไม่ได้ · ลักษณะของ ติ่งหู
👉 การถ่ายทอดนี้เองที่ทำให้ สิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดมีลักษณะเฉพาะตัว เช่น แมวออกลูกเป็นแมว ต้นมะม่วงให้ผลเป็นมะม่วง ไม่กลายเป็นชนิดอื่น
• สีผม สีตา สีผิว · ความสูง · ลักยิ้ม · ตาชั้นเดียว/สองชั้น
• หมู่เลือด · การห่อลิ้นได้/ไม่ได้ · ลักษณะของ ติ่งหู
👉 การถ่ายทอดนี้เองที่ทำให้ สิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดมีลักษณะเฉพาะตัว เช่น แมวออกลูกเป็นแมว ต้นมะม่วงให้ผลเป็นมะม่วง ไม่กลายเป็นชนิดอื่น
3ลักษณะ "ข้ามรุ่น" ได้ — จุดที่ออกสอบ ⭐
นี่คือหัวใจของข้อนี้เลยนะ ตั้งใจฟัง
ยีนมีทั้ง ยีนเด่น (แสดงออกง่าย) และ ยีนด้อย (แอบซ่อนอยู่ ไม่แสดงออก)
• ลักษณะของ ปู่ ย่า ตา ยาย บางอย่าง อาจไม่แสดงในรุ่นพ่อแม่ เพราะถูกยีนเด่นบัง (เป็นยีนด้อยที่ซ่อนอยู่)
• แต่ยีนด้อยนั้น ยังถูกส่งต่อ ได้ และ กลับมาปรากฏใหม่ในรุ่นลูกได้ เรียกว่า ลักษณะข้ามรุ่น
👉 ตัวอย่าง: ปู่มีลักยิ้ม พ่อไม่มี แต่ หลานกลับมีลักยิ้ม ได้ — เพราะยีนข้ามรุ่นมานั่นเอง
ยีนมีทั้ง ยีนเด่น (แสดงออกง่าย) และ ยีนด้อย (แอบซ่อนอยู่ ไม่แสดงออก)
• ลักษณะของ ปู่ ย่า ตา ยาย บางอย่าง อาจไม่แสดงในรุ่นพ่อแม่ เพราะถูกยีนเด่นบัง (เป็นยีนด้อยที่ซ่อนอยู่)
• แต่ยีนด้อยนั้น ยังถูกส่งต่อ ได้ และ กลับมาปรากฏใหม่ในรุ่นลูกได้ เรียกว่า ลักษณะข้ามรุ่น
👉 ตัวอย่าง: ปู่มีลักยิ้ม พ่อไม่มี แต่ หลานกลับมีลักยิ้ม ได้ — เพราะยีนข้ามรุ่นมานั่นเอง
📋 มาอ่านโจทย์ข้อ 5
✍️ โจทย์ข้อ 5 (จากหนังสือ หน้า 2)
ข้อใดไม่ถูกต้อง (เกี่ยวกับการถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรม)ก. พืช สัตว์ และมนุษย์มีการถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรม
ข. บางลักษณะของปู่ ย่า ตา ยาย ที่ไม่ปรากฏในรุ่นพ่อแม่ ก็จะไม่ปรากฏในรุ่นลูก
ค. ลักษณะบางอย่างของลูกอาจเหมือนพ่อหรือแม่ หรืออาจเหมือนทั้งพ่อและแม่
ง. การถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรมทำให้สิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดมีลักษณะเฉพาะที่แตกต่างจากสิ่งมีชีวิตอื่น
🔎 มาตรวจทีละข้อ — ข้อไหนพูดถูก ข้อไหนพูดผิด
กพืช สัตว์ มนุษย์ มีการถ่ายทอดพันธุกรรม — จริง สิ่งมีชีวิตทุกชนิดถ่ายทอดลักษณะสู่รุ่นลูกถูก ✔
ขลักษณะปู่ย่าตายายที่ไม่โผล่ในรุ่นพ่อแม่ "จะไม่ปรากฏในรุ่นลูก" — ผิด! เพราะยีนด้อยที่ซ่อนอยู่ ข้ามรุ่นมาปรากฏในรุ่นลูกได้ผิด ✘
คลูกอาจเหมือนพ่อ หรือแม่ หรือทั้งคู่ — จริง เพราะลูกได้ยีนมาจากทั้งสองฝ่ายถูก ✔
งการถ่ายทอดพันธุกรรมทำให้แต่ละชนิดมีลักษณะเฉพาะ — จริง แมวให้ลูกเป็นแมว มะม่วงให้ผลมะม่วงถูก ✔
✅ ข้อที่ "ไม่ถูกต้อง" คือ ข้อ ข
(เพราะลักษณะทางพันธุกรรมสามารถข้ามรุ่นได้)
(เพราะลักษณะทางพันธุกรรมสามารถข้ามรุ่นได้)
⭐ สรุป & เทคนิคออกสอบ
🔑 โจทย์ถาม "ข้อใดไม่ถูกต้อง" ต้องหา ข้อที่พูดผิด (ไม่ใช่ข้อที่ถูก) — อ่านโจทย์ให้ดีว่าถามถูกหรือผิด
🎯 กับดักข้อสอบ: ข้อ ข บอกว่าลักษณะที่ไม่โผล่ในรุ่นพ่อแม่จะไม่โผล่ในรุ่นลูก — ผิด!
🎯 ความจริง: ลักษณะทางพันธุกรรม ข้ามรุ่นได้ เพราะมี ยีนด้อย ที่แอบซ่อนแล้วกลับมาแสดงในรุ่นหลาน
🎯 จำง่าย ๆ: "ปู่มี → พ่อไม่มี → หลานมีได้" = ข้ามรุ่น
🎯 อีก 3 ข้อ (ก ค ง) พูดถูกหมด — พืชสัตว์คนถ่ายทอดได้ · ลูกเหมือนพ่อแม่ได้ · ทำให้แต่ละชนิดมีลักษณะเฉพาะ
🎯 ความจริง: ลักษณะทางพันธุกรรม ข้ามรุ่นได้ เพราะมี ยีนด้อย ที่แอบซ่อนแล้วกลับมาแสดงในรุ่นหลาน
🎯 จำง่าย ๆ: "ปู่มี → พ่อไม่มี → หลานมีได้" = ข้ามรุ่น
🎯 อีก 3 ข้อ (ก ค ง) พูดถูกหมด — พืชสัตว์คนถ่ายทอดได้ · ลูกเหมือนพ่อแม่ได้ · ทำให้แต่ละชนิดมีลักษณะเฉพาะ