← กลับ Quiz 6 มิ.ย. · BASIC Science Test · ครูหมอน
🔦 แสงและเงา — ทำอย่างไรให้เงาเล็กลง
🗓️ Quiz วันเสาร์ที่ 6 มิ.ย. 2569 · หัวข้อ 14📖 มาเรียนกันก่อน — เงาเกิดขึ้นได้อย่างไร
ข้อนี้ให้แผนภาพ ไฟฉาย → ทรงกลม → ฉากรับภาพ แล้วถามว่าทำอย่างไร เงาบนฉากจะเล็กลง เราต้องเข้าใจ การเกิดเงา และ อะไรทำให้เงาใหญ่หรือเล็ก ก่อน ค่อย ๆ อ่าน กดปุ่ม 🔊 ฟังครูได้เลย
1เงาเกิดจากแสงเดินทางเป็นเส้นตรง แล้วมีวัตถุทึบแสงมาขวาง
แสงเดินทางเป็นเส้นตรง เมื่อมี วัตถุทึบแสง (แสงผ่านไม่ได้) เช่น ทรงกลมโลหะ มาขวางทางแสง แสงก็จะผ่านไปไม่ได้ ทำให้เกิดบริเวณมืดอยู่ด้านหลังวัตถุ บริเวณมืดนั้นเรียกว่า เงา
ในแผนภาพนี้ ไฟฉาย เป็นแหล่งกำเนิดแสง ส่องไปที่ ทรงกลม แล้วเกิด เงาของทรงกลม ทาบบน ฉากรับภาพ
ในแผนภาพนี้ ไฟฉาย เป็นแหล่งกำเนิดแสง ส่องไปที่ ทรงกลม แล้วเกิด เงาของทรงกลม ทาบบน ฉากรับภาพ
2ขนาดของเงาขึ้นกับระยะห่าง 3 อย่าง
ไฟฉายเป็นแหล่งแสงเล็ก ๆ เกือบเป็นจุด แสงจึง บานออกเป็นรูปกรวย เงาบนฉากจึง ใหญ่กว่าตัวทรงกลมจริง เสมอ (ดูภาพในโจทย์ — เงาบนฉากใหญ่มาก) ขนาดเงาจะเปลี่ยนตามระยะห่างดังนี้
🟢 เงาเล็กลง เมื่อ…
• ขยับ วัตถุเข้าใกล้ฉาก (ไกลจากไฟ)
• ขยับ ฉากเข้าใกล้วัตถุ+ไฟ
👉 ระยะ "วัตถุ→ฉาก" สั้นลง เงายิ่งเล็ก เข้าใกล้ขนาดจริง
• ขยับ ฉากเข้าใกล้วัตถุ+ไฟ
👉 ระยะ "วัตถุ→ฉาก" สั้นลง เงายิ่งเล็ก เข้าใกล้ขนาดจริง
🟡 เงาใหญ่ขึ้น เมื่อ…
• ขยับ ไฟเข้าใกล้วัตถุ (แสงยิ่งบานออก)
• ขยับ วัตถุเข้าใกล้ไฟ / ฉากออกห่าง
👉 แหล่งแสงยิ่งใกล้วัตถุ ลำแสงยิ่งกาง เงายิ่งใหญ่
• ขยับ วัตถุเข้าใกล้ไฟ / ฉากออกห่าง
👉 แหล่งแสงยิ่งใกล้วัตถุ ลำแสงยิ่งกาง เงายิ่งใหญ่
⭐เคล็ดจำง่าย: "วัตถุยิ่งใกล้ฉาก เงายิ่งเล็ก · ไฟยิ่งใกล้วัตถุ เงายิ่งใหญ่"
ลองนึกถึงเวลาเล่นเงามือหน้าไฟฉายดูนะ ถ้าเอามือ เข้าใกล้กำแพง (ฉาก) เงาจะเล็กและคมชัด แต่ถ้าเอามือ เข้าใกล้ไฟฉาย เงาจะใหญ่โตเบลอ ๆ — หลักเดียวกันกับข้อนี้เลย
📋 มาอ่านโจทย์ข้อ 14
✍️ โจทย์ข้อ 14 (จากหนังสือ หน้า 6)
เจมส์วางทรงกลมโลหะไว้ระหว่างไฟฉาย และฉากรับภาพ ดังแผนภาพเจมส์ทำอะไรได้บ้างเพื่อให้เงาบนฉากรับภาพมีขนาดเล็กลง
A. เขาสามารถเลื่อนทรงกลมเข้ามาใกล้ฉากรับภาพมากขึ้น
B. เขาสามารถเลื่อนฉากรับภาพเข้าไปใกล้ไฟฉายและทรงกลมมากขึ้น
C. เขาสามารถเลื่อนไฟฉายเข้าไปใกล้ทรงกลมและฉากรับภาพมากขึ้น
🔎 ตรวจทีละตัวเลือก (A B C) ว่าทำให้เงาเล็กลงไหม
Aเลื่อน ทรงกลมเข้าใกล้ฉาก = วัตถุห่างไฟ + ใกล้ฉาก → ระยะวัตถุถึงฉากสั้นลง เงาเล็กลง ✔เล็กลง ✔
Bเลื่อน ฉากเข้าใกล้ไฟ+ทรงกลม = ระยะวัตถุถึงฉากสั้นลง → เงาเล็กลง ✔เล็กลง ✔
Cเลื่อน ไฟเข้าใกล้ทรงกลม = แหล่งแสงใกล้วัตถุ ลำแสงยิ่งบานออก → เงาใหญ่ขึ้น (ไม่ใช่เล็กลง) ✘ใหญ่ขึ้น ✘
ทำให้เงาเล็กลงได้คือ A และ B เท่านั้น (C ทำให้เงาใหญ่ขึ้น) ทีนี้มาดูตัวเลือกข้อที่ตรงกัน
1เฉพาะ A
2เฉพาะ C
3เฉพาะ A และ B
4เฉพาะ A, B และ C
✅ คำตอบคือ ข้อ 3 (เฉพาะ A และ B)
A และ B ทำให้เงาเล็กลง · C ทำให้เงาใหญ่ขึ้น
A และ B ทำให้เงาเล็กลง · C ทำให้เงาใหญ่ขึ้น
⭐ สรุป & เทคนิคออกสอบ
🔑 เงาบนฉาก เล็กลง เมื่อ วัตถุเข้าใกล้ฉาก หรือ ฉากเข้าใกล้วัตถุ (ระยะวัตถุ→ฉากสั้นลง) · เงา ใหญ่ขึ้น เมื่อ ไฟเข้าใกล้วัตถุ → ตอบ ข้อ 3 (A และ B)
🎯 กับดักข้อสอบ: ตัวเลือก C "เลื่อนไฟเข้าใกล้" ฟังดูเหมือนจะทำให้เงาเล็ก แต่จริง ๆ ทำให้เงาใหญ่ขึ้น เพราะแสงจากแหล่งใกล้ ๆ จะบานออกมากกว่า
🎯 จำหลักสั้น ๆ: วัตถุยิ่งใกล้ฉาก → เงายิ่งเล็ก · ไฟยิ่งใกล้วัตถุ → เงายิ่งใหญ่
🎯 นึกถึงเงามือหน้าไฟฉาย: เอามือใกล้กำแพงเงาเล็ก เอามือใกล้ไฟเงาโต
🎯 จำหลักสั้น ๆ: วัตถุยิ่งใกล้ฉาก → เงายิ่งเล็ก · ไฟยิ่งใกล้วัตถุ → เงายิ่งใหญ่
🎯 นึกถึงเงามือหน้าไฟฉาย: เอามือใกล้กำแพงเงาเล็ก เอามือใกล้ไฟเงาโต