แผนภาพด้านล่างแสดงสายไฟฟ้าที่ห้อยหลวม ๆ ที่จุด X ในวันที่อากาศแจ่มใส (ตำแหน่ง W อยู่สูงสุด ถัดลงมาคือ X แล้ว Y และ Z อยู่ต่ำสุด) อยากทราบว่าในเวลากลางคืนสายไฟฟ้าจะอยู่ในตำแหน่ง W, X, Y หรือ Z
1. W
2. X
3. Y
4. Z
เฉลย: ตำแหน่ง W
หลักการคือ วัตถุส่วนใหญ่ขยายตัวเมื่อได้รับความร้อนและหดตัวเมื่อเย็นลง โลหะที่ใช้ทำสายไฟก็เป็นเช่นนั้น · ในเวลากลางวันที่อากาศแจ่มใสและร้อน สายไฟได้รับความร้อนจึงขยายตัวยาวขึ้น เมื่อสายยาวขึ้นแต่ปลายทั้งสองยึดติดกับเสาที่ระยะเดิม ส่วนกลางจึงต้องหย่อนลงมามากขึ้น อยู่ที่ตำแหน่ง X ตามที่โจทย์กำหนด · พอถึงเวลากลางคืน อุณหภูมิลดลง สายไฟเย็นลงและหดตัวสั้นลง ความหย่อนจึงลดลง สายไฟถูกดึงให้ตึงขึ้นและยกตัวสูงขึ้นกว่าเดิม · ตำแหน่งที่สูงกว่า X มีเพียงตำแหน่ง W เท่านั้น → ตอบข้อ 1 · ตัดข้อ 2 ถ้ายังอยู่ที่ X แสดงว่าอุณหภูมิไม่เปลี่ยน ซึ่งขัดกับสภาพจริงที่กลางคืนเย็นกว่ากลางวัน · ตัดข้อ 3 และ 4 ตำแหน่ง Y และ Z อยู่ต่ำกว่า X ซึ่งหมายถึงสายไฟหย่อนมากขึ้น จะเกิดก็ต่อเมื่ออากาศร้อนขึ้นกว่าเดิม ไม่ใช่เย็นลง · เหตุผลนี้เองที่ช่างไฟต้องเผื่อความหย่อนของสายไฟไว้ เพื่อไม่ให้สายขาดเมื่อหดตัวในคืนที่หนาวจัด
✏️ การบ้านข้อ 3 — ข้อใดต่อไปนี้เป็นแหล่งกำเนิด…
ข้อ 3
ข้อใดต่อไปนี้เป็นแหล่งกำเนิดแสง (A. ดวงอาทิตย์ B. ดาวฤกษ์ C. หิ่งห้อย D. กระจก E. ไฟถนน)
1. B และ C เท่านั้น
2. D และ E เท่านั้น
3. A, C และ D เท่านั้น
4. A, B, C และ E เท่านั้น
เฉลย: A, B, C และ E เท่านั้น
นิยามของแหล่งกำเนิดแสง คือวัตถุที่สามารถผลิตหรือเปล่งแสงออกมาได้ด้วยตัวเอง ไม่ใช่แค่สะท้อนแสงจากที่อื่น · A ดวงอาทิตย์ เป็นดาวฤกษ์ที่ผลิตแสงและความร้อนจากปฏิกิริยานิวเคลียร์ภายในแกนกลาง จึงเป็นแหล่งกำเนิดแสงตามธรรมชาติที่สำคัญที่สุดของโลก · B ดาวฤกษ์ ทุกดวงผลิตแสงเองได้เช่นเดียวกับดวงอาทิตย์ จึงเป็นแหล่งกำเนิดแสง · C หิ่งห้อย เป็นแมลงที่สร้างแสงเองได้จากปฏิกิริยาเคมีในตัว เรียกว่าการเรืองแสงของสิ่งมีชีวิต จึงเป็นแหล่งกำเนิดแสงตามธรรมชาติ · D กระจก ไม่ใช่แหล่งกำเนิดแสง เพราะกระจกเพียงสะท้อนแสงที่มาจากที่อื่น ถ้าอยู่ในห้องมืดสนิทกระจกก็ไม่เปล่งแสงใด ๆ ออกมา · E ไฟถนน เป็นแหล่งกำเนิดแสงที่มนุษย์สร้างขึ้น เปลี่ยนพลังงานไฟฟ้าเป็นพลังงานแสง · เมื่อได้ A B C และ E จึงตอบข้อ 4 · ข้อควรจำ วัตถุที่มักหลอกให้ตอบผิดคือดวงจันทร์และกระจก ทั้งสองอย่างไม่ใช่แหล่งกำเนิดแสง เพราะเพียงสะท้อนแสงเท่านั้น
✏️ การบ้านข้อ 4 — ส่วนใดของพืชต่อไปนี้เป็นลำต้…
ข้อ 4
ส่วนใดของพืชต่อไปนี้เป็นลำต้นที่เจริญเติบโตใต้ดิน (A. มันฝรั่ง B. แห้ว C. ขิง D. มันเทศ)
1. เฉพาะ A และ B เท่านั้น
2. เฉพาะ A และ C เท่านั้น
3. เฉพาะ A, B และ C เท่านั้น
4. A, B, C และ D
เฉลย: เฉพาะ A, B และ C เท่านั้น
ต้องแยกให้ออกระหว่าง 'ลำต้นใต้ดิน' กับ 'รากสะสมอาหาร' โดยจุดสังเกตสำคัญคือ ลำต้นจะมีข้อ ปล้อง และตา ซึ่งงอกเป็นหน่อหรือต้นใหม่ได้ ส่วนรากจะไม่มีข้อปล้องและไม่มีตา · A มันฝรั่ง เป็นลำต้นใต้ดินชนิดหัวสะสมอาหาร สังเกตได้จากรอยบุ๋มบนหัวที่เรียกว่าตา ซึ่งงอกเป็นต้นใหม่ได้ จึงเป็นลำต้น · B แห้ว เป็นลำต้นใต้ดินชนิดหัวแข็งสั้น มีข้อปล้องและตาชัดเจน จึงเป็นลำต้น · C ขิง เป็นลำต้นใต้ดินชนิดเหง้า ที่แผ่ขนานไปกับผิวดิน เห็นข้อปล้องได้ชัดและมีตาที่แตกหน่อขึ้นเป็นต้นใหม่ได้ จึงเป็นลำต้น · D มันเทศ เป็น 'ราก' สะสมอาหารที่พองโต ไม่มีข้อ ไม่มีปล้อง และไม่มีตา จึงไม่ใช่ลำต้น · เมื่อได้ A B และ C คำตอบจึงเป็นข้อ 3 · เทคนิคจำง่าย มันฝรั่งคือลำต้น แต่มันเทศคือราก แม้ชื่อจะขึ้นต้นด้วยคำว่ามันเหมือนกัน