หลักสูตร ‣ 🇹🇭 ภาษาไทย ป.5 ‣ บทที่ 1

บทที่ 1 — ชนิดของคำ: บุพบท สันธาน อุทาน

🇹🇭 รู้จักหน้าที่และใช้คำให้ถูกต้อง · ป.5
📋 ตัวชี้วัด: ท4.1 ป.5/1
ชนิดของคำ: บุพบท สันธาน อุทาน
รู้จักหน้าที่และใช้คำให้ถูกต้อง
สวัสดีค่ะเด็ก ๆ วันนี้เราจะมาเรียนรู้เรื่องชนิดของคำในภาษาไทยกันนะคะ คำที่เราจะเรียนในวันนี้มีสามชนิด คือ คำบุพบท คำสันธาน และคำอุทานค่ะ คำแต่ละชนิดมีหน้าที่ในประโยคต่างกันไป เรามาดูกันเลยค่ะ
📘 คำบุพบท สันธาน และอุทาน
ในภาษาไทยมีคำหลายชนิดที่ช่วยให้ประโยคสมบูรณ์และมีความหมายชัดเจนขึ้น ได้แก่ คำบุพบท ใช้เชื่อมคำหรือกลุ่มคำเพื่อบอกตำแหน่ง เวลา หรือความเป็นเจ้าของ คำสันธาน ใช้เชื่อมประโยคกับประโยคเพื่อให้เนื้อความต่อเนื่องกัน และ คำอุทาน ใช้แสดงอารมณ์ความรู้สึกของผู้พูด
🧩 ตารางจำแนกชนิดของคำและหน้าที่
ชนิดของคำตัวอย่างคำหน้าที่
คำบุพบทใน, บน, ของ, กับ, แก่, แด่เชื่อมคำเพื่อบอกตำแหน่ง บอกเวลา หรือความเป็นเจ้าของ
คำสันธานและ, แต่, เพราะ, ถ้า, หรือเชื่อมประโยคให้มีใจความคล้อยตาม ขัดแย้ง เป็นเหตุเป็นผล หรือให้เลือก
คำอุทานโอ๊ย, ว้าย, เอ๊ะ, ไชโยแสดงอารมณ์ความรู้สึก เช่น ตกใจ ประหลาดใจ ดีใจ

คำบางคำอาจเป็นได้หลายชนิด ขึ้นอยู่กับหน้าที่ในประโยคนั้น ๆ

💬 ตัวอย่างประโยค
นกเกาะอยู่บนกิ่งไม้
บน เป็นคำบุพบท บอกตำแหน่งที่ตั้ง
กระเป๋าใบนี้เป็นของฉัน
ของ เป็นคำบุพบท บอกความเป็นเจ้าของ
พี่ชอบสีฟ้าแต่น้องชอบสีชมพู
แต่ เป็นคำสันธาน เชื่อมความขัดแย้งกัน
เขามาสายเพราะรถติด
เพราะ เป็นคำสันธาน เชื่อมความเป็นเหตุเป็นผลกัน
เอ๊ะ! ใครเอาหนังสือของฉันไป
เอ๊ะ เป็นคำอุทาน แสดงความประหลาดใจหรือสงสัย
📐 หลักสำคัญต้องจำ
การใช้คำบุพบท คำสันธาน และคำอุทาน ในสถานการณ์ต่าง ๆ
การใช้คำบุพบท คำสันธาน และคำอุทาน ในสถานการณ์ต่าง ๆ
✏️ แบบฝึกหัด
1. ในประโยค 'ไชโย! ทีมเราชนะแล้ว' คำใดคือคำอุทาน
เฉลย
ไชโย (แสดงความดีใจ)
2. คำว่า 'เพราะ' ในประโยค 'สอบผ่านเพราะตั้งใจเรียน' เป็นคำชนิดใด
เฉลย
คำสันธาน (เชื่อมเหตุและผล)
3. ในประโยค 'หนังสืออยู่ในกระเป๋า' คำใดคือคำบุพบท
เฉลย
ใน (บอกตำแหน่งสถานที่)
4. ถ้าต้องการเชื่อมประโยคที่ขัดแย้งกัน ควรใช้คำสันธานคำใด
เฉลย
แต่ (เช่น พี่ตัวสูงแต่น้องตัวเตี้ย)
🎯 ทดสอบความเข้าใจ
ข้อ 1. ข้อใดมีคำบุพบทบอกความเป็นเจ้าของ
  1. เขาตื่นนอนตอนเช้า
  2. นี่คือบ้านของคุณลุง
  3. พี่และน้องไปโรงเรียน
  4. โอ้โฮ! สวยจังเลย
เฉลย + เหตุผล
ตอบข้อ 2 — คำว่า 'ของ' ในประโยค 'นี่คือบ้านของคุณลุง' เป็นคำบุพบทบอกความเป็นเจ้าของ
ข้อ 2. คำในข้อใดเป็นคำสันธานทั้งหมด
  1. และ, แต่, หรือ
  2. ใน, นอก, ใต้
  3. ว้าย, อ้าว, เฮ้อ
  4. ฉัน, เธอ, เขา
เฉลย + เหตุผล
ตอบข้อ 1 — 'และ, แต่, หรือ' เป็นคำสันธานที่ใช้เชื่อมประโยค ส่วน ใน นอก ใต้ เป็นบุพบท
ข้อ 3. เครื่องหมายใดที่มักจะเขียนไว้หลังคำอุทาน
  1. ปรัศนี (?)
  2. อัญประกาศ ("")
  3. อัศเจรีย์ (!)
  4. มหัพภาค (.)
เฉลย + เหตุผล
ตอบข้อ 3 — คำอุทานจะตามด้วยเครื่องหมายอัศเจรีย์ (!) เสมอ เพื่อแสดงว่าเป็นการเปล่งเสียงแสดงอารมณ์
📋 สารบัญ — ภาษาไทย ป.5
  1. 1 ชนิดของคำ: บุพบท สันธาน อุทาน ◀
  2. 2 ชนิดและส่วนประกอบของประโยค
  3. 3 คำราชาศัพท์และคำสุภาพ
  4. 4 คำที่มาจากภาษาต่างประเทศ
  5. 5 ภาษาไทยมาตรฐานและภาษาถิ่น
  6. 6 การอ่านจับใจความ แยกข้อเท็จจริงและข้อคิดเห็น
  7. 7 สำนวนโวหาร
  8. 8 การเขียนเรียงความ
  9. 9 การเขียนย่อความและจดหมายกิจธุระ
  10. 10 คำประพันธ์: กาพย์ยานี 11
  11. 11 วรรณคดี: สรุปเรื่อง ข้อคิด คุณค่า
  12. 12 การอ่านแผนภาพ แผนภูมิ และวิเคราะห์ข้อมูล
1/12