หลักสูตร ‣ 🇹🇭 ภาษาไทย ป.5 ‣ บทที่ 9

บทที่ 9 — การเขียนย่อความและจดหมายกิจธุระ

🇹🇭 สรุปใจความสำคัญ · เขียนจดหมายเป็นทางการ · ป.5

📋 ตัวชี้วัด: ท2.1 ป.5/4 · ท2.1 ป.5/5

การเขียนย่อความและจดหมายกิจธุระ

สรุปใจความสำคัญ · เขียนจดหมายเป็นทางการ

สวัสดีค่ะเด็ก ๆ วันนี้เราจะมาเรียนเรื่องการเขียนสองรูปแบบที่มีประโยชน์มากนะคะ นั่นคือการเขียนย่อความเพื่อสรุปเรื่องราวให้กระชับ และการเขียนจดหมายกิจธุระสำหรับติดต่อธุระอย่างเป็นทางการค่ะ พร้อมแล้วไปดูกันเลยค่ะ

📘 การย่อความและจดหมายกิจธุระ

การย่อความ คือการนำใจความสำคัญของเรื่องมาเรียบเรียงใหม่ให้สั้น กระชับ และได้ใจความสมบูรณ์ ส่วน จดหมายกิจธุระ คือจดหมายที่เขียนติดต่อกับบุคคลหรือหน่วยงานเพื่อจุดประสงค์เกี่ยวกับงานหรือธุระสำคัญ เช่น การขอลาป่วย ลากิจ หรือขอความอนุเคราะห์ ซึ่งต้องใช้ภาษาที่เป็นทางการ สุภาพ และมีรูปแบบที่ถูกต้อง

🧩 ส่วนประกอบของจดหมายกิจธุระ

ส่วนประกอบ	ตำแหน่งที่เขียน	รายละเอียด
ที่อยู่ผู้เขียน	มุมขวาบน	บ้านเลขที่ ถนน ตำบล อำเภอ จังหวัด รหัสไปรษณีย์
วันที่	กึ่งกลางหน้ากระดาษ	วัน เดือน ปี ที่เขียนจดหมาย เช่น สิบห้า กรกฎาคม สองพันห้าร้อยหกสิบเก้า
เรื่อง และ เรียน	ชิดขอบซ้าย	เรื่อง ระบุจุดประสงค์สั้น ๆ ส่วน เรียน ระบุชื่อหรือตำแหน่งผู้รับ
ข้อความ	ย่อหน้า	แบ่งเป็นย่อหน้าบอกสาเหตุ และย่อหน้าบอกจุดประสงค์
คำลงท้าย	ตรงกับวันที่	ใช้คำสุภาพ เช่น ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง
ลงชื่อ	ใต้คำลงท้าย	ลายมือชื่อผู้เขียนจดหมายและคำรับรองของผู้ปกครอง (กรณีใบลา)

รูปแบบจดหมายกิจธุระต้องจัดวางให้ถูกต้องตามระเบียบแบบแผน

💬 หลักการย่อความที่สำคัญ

เปลี่ยนสรรพนาม

เปลี่ยนสรรพนามบุรุษที่ 1, 2 เป็นบุรุษที่ 3 (ฉัน เธอ เป็น เขา พระองค์)

ตัดข้อความที่ไม่จำเป็น

ตัดเครื่องหมายอัญประกาศ (เครื่องหมายคำพูด) และตัวอย่างออก

เปลี่ยนคำราชาศัพท์

หากเรื่องเดิมมีคำราชาศัพท์ ให้คงคำราชาศัพท์ไว้ตามเดิม

เปลี่ยนบทกลอนเป็นร้อยแก้ว

ถ้าเป็นบทร้อยกรอง ต้องถอดความให้เป็นความเรียงก่อนย่อความ

มีรูปแบบคำนำย่อความ

ต้องขึ้นต้นด้วยรูปแบบคำนำย่อความที่บอกที่มาของเรื่องเสมอ

📐 หลักสำคัญต้องจำ

จดหมายกิจธุระต้องใช้กระดาษสีขาวสะอาด เขียนด้วยลายมือบรรจงหรือพิมพ์ให้เรียบร้อย
คำขึ้นต้นและคำลงท้ายจดหมายต้องเลือกใช้ให้เหมาะสมกับบุคคลที่รับจดหมาย
การย่อความต้องเขียนรูปแบบคำนำย่อความให้ถูกต้องตามประเภทของเรื่องที่นำมาย่อ
เนื้อเรื่องที่ย่อแล้ว จะต้องมีเพียงย่อหน้าเดียวเท่านั้น

✏️ แบบฝึกหัด

1. หากเขียนจดหมายลาป่วยถึงครูประจำชั้น คำขึ้นต้นที่เหมาะสมคืออะไร

เฉลย

เรียน คุณครูประจำชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ที่เคารพ

2. คำลงท้ายในจดหมายลาป่วยถึงครูประจำชั้น ควรใช้อย่างไร

เฉลย

ด้วยความเคารพอย่างสูง

3. ในการย่อความ ถ้าประโยคเดิมคือ 'ฉันไปตลาดกับแม่' ควรเปลี่ยนเป็นอย่างไร

เฉลย

เขาไปตลาดกับแม่ (เปลี่ยนสรรพนามบุรุษที่ 1 เป็น 3)

4. ข้อความในเครื่องหมายอัญประกาศ หรือเครื่องหมายคำพูด ควรทำอย่างไรเมื่อย่อความ

เฉลย

ให้ตัดเครื่องหมายอัญประกาศออก แล้วสรุปใจความรวม

🎯 ทดสอบความเข้าใจ

ข้อ 1. เนื้อเรื่องของการย่อความที่เขียนเสร็จสมบูรณ์แล้ว ควรมีกี่ย่อหน้า

1 ย่อหน้า
2 ย่อหน้า
3 ย่อหน้า
กี่ย่อหน้าก็ได้

เฉลย + เหตุผล

ตอบข้อ 1 — รูปแบบการย่อความที่ถูกต้อง ส่วนที่เป็นเนื้อเรื่องที่ย่อแล้วจะต้องรวมเขียนเป็นย่อหน้าเดียวเสมอ

ข้อ 2. ข้อใดไม่ใช่ส่วนประกอบที่จำเป็นในจดหมายลาป่วยของนักเรียน

ที่อยู่บริษัท
คำรับรองของผู้ปกครอง
คำลงท้าย
เรื่องและเรียน

เฉลย + เหตุผล

ตอบข้อ 1 — จดหมายลาป่วยของนักเรียนต้องใช้ที่อยู่ของนักเรียน (ที่อยู่ผู้เขียน) ไม่ใช่ที่อยู่บริษัท

ข้อ 3. การใช้สรรพนามในการย่อความ ข้อใดปฏิบัติถูกต้อง

เปลี่ยนสรรพนามบุรุษที่ 1 และ 2 เป็นบุรุษที่ 3
เปลี่ยนสรรพนามบุรุษที่ 3 เป็นบุรุษที่ 1
ใช้สรรพนามเดิมทั้งหมด
ไม่ต้องใช้สรรพนามเลย

เฉลย + เหตุผล

ตอบข้อ 1 — หลักการย่อความคือต้องเล่าเรื่องแบบผู้สังเกตการณ์ จึงต้องเปลี่ยนสรรพนามผู้พูดและผู้ฟัง (บุรุษที่ 1 และ 2) เป็นผู้ที่ถูกกล่าวถึง (บุรุษที่ 3)

📋 สารบัญ — ภาษาไทย ป.5

← ก่อนหน้า9/12ถัดไป →