หลักสูตร ‣ 🇹🇭 ภาษาไทย ป.5 ‣ บทที่ 2

บทที่ 2 — ชนิดและส่วนประกอบของประโยค

🇹🇭 วิเคราะห์ประธานและภาคแสดง · ป.5
📋 ตัวชี้วัด: ท4.1 ป.5/2
ชนิดและส่วนประกอบของประโยค
วิเคราะห์ประธานและภาคแสดง
สวัสดีค่ะเด็ก ๆ บทเรียนนี้เราจะมาเรียนเรื่องประโยคกันนะคะ ประโยคที่เราพูดหรือเขียนกันทุกวัน ประกอบด้วยส่วนสำคัญอะไรบ้าง และส่วนขยายมีหน้าที่อย่างไร เราไปเรียนรู้พร้อม ๆ กันเลยค่ะ
📘 ส่วนประกอบของประโยค
ประโยค คือการนำคำมาเรียงต่อกันแล้วได้ใจความสมบูรณ์ว่า ใคร ทำอะไร ประโยคสามัญแบ่งออกเป็นสองส่วนหลัก คือ ภาคประธาน (ผู้กระทำ) และ ภาคแสดง (กริยาและกรรม) บางประโยคอาจมี ส่วนขยาย เพื่อให้รายละเอียดชัดเจนยิ่งขึ้น
🧩 ตารางส่วนประกอบของประโยค
ประธานขยายประธานกริยาขยายกริยากรรมขยายกรรม
นกตัวเล็กบินสูง--
น้องของฉันร้องไห้เสียงดัง--
แมวสีดำจับอย่างรวดเร็วหนูตัวใหญ่
พ่อ-ดื่มทุกเช้ากาแฟร้อน

ประโยคที่ไม่ต้องมีกรรมมารับเรียกว่า ประโยค 2 ส่วน (มีแค่ประธานและกริยา) ประโยคที่ต้องมีกรรมมารับเรียกว่า ประโยค 3 ส่วน

💬 วิเคราะห์ส่วนประกอบประโยค
ฝนตกหนัก
ฝน (ประธาน) + ตก (กริยา) + หนัก (ขยายกริยา)
สุนัขตัวโตเห่าเสียงดัง
สุนัข (ประธาน) + ตัวโต (ขยายประธาน) + เห่า (กริยา) + เสียงดัง (ขยายกริยา)
พี่กินข้าวผัด
พี่ (ประธาน) + กิน (กริยา) + ข้าว (กรรม) + ผัด (ขยายกรรม)
คุณแม่ซื้อผลไม้หลายชนิด
คุณแม่ (ประธาน) + ซื้อ (กริยา) + ผลไม้ (กรรม) + หลายชนิด (ขยายกรรม)
น้องของฉันทำการบ้านอย่างตั้งใจ
น้อง (ประธาน) + ของฉัน (ขยายประธาน) + ทำ (กริยา) + การบ้าน (กรรม) + อย่างตั้งใจ (ขยายกริยา)
📐 หลักสำคัญต้องจำ
แผนภาพแยกส่วนประกอบของประโยค ภาคประธานและภาคแสดง
แผนภาพแยกส่วนประกอบของประโยค ภาคประธานและภาคแสดง
✏️ แบบฝึกหัด
1. ในประโยค 'เด็กผู้ชายเตะฟุตบอล' คำใดคือภาคประธาน
เฉลย
เด็กผู้ชาย
2. คำว่า 'เสียงดัง' ในประโยค 'น้องร้องไห้เสียงดัง' ทำหน้าที่อะไร
เฉลย
ส่วนขยายกริยา (ขยายคำว่า ร้องไห้)
3. ประโยค 'นกบิน' เป็นประโยคที่มีภาคแสดงครบถ้วนหรือไม่
เฉลย
ครบถ้วน (เป็นประโยค 2 ส่วน ไม่ต้องมีกรรมมารับ)
4. ในประโยค 'แมวสีส้มกินปลาทอด' คำใดคือส่วนขยายกรรม
เฉลย
ทอด (ขยายคำว่า ปลา)
🎯 ทดสอบความเข้าใจ
ข้อ 1. ข้อใดเป็นประโยค 2 ส่วน (ไม่ต้องมีกรรม)
  1. ฉันอ่านหนังสือ
  2. พี่เตะตะกร้อ
  3. ลมพัดแรง
  4. แม่ทำกับข้าว
เฉลย + เหตุผล
ตอบข้อ 3 — 'ลมพัดแรง' ประกอบด้วย ประธาน (ลม) + กริยา (พัด) + ขยายกริยา (แรง) โดยไม่ต้องมีกรรมมารับ
ข้อ 2. ในประโยค 'รถคันสีแดงวิ่งเร็วมาก' คำใดเป็นส่วนขยายประธาน
  1. รถ
  2. คันสีแดง
  3. วิ่ง
  4. เร็วมาก
เฉลย + เหตุผล
ตอบข้อ 2 — 'คันสีแดง' ทำหน้าที่ขยายคำว่า 'รถ' ซึ่งเป็นประธานของประโยค เพื่อให้รู้ว่ารถคันไหน
ข้อ 3. ประโยคในข้อใดมีส่วนขยายกรรม
  1. น้องนอนหลับสบาย
  2. พ่อล้างรถคันใหม่
  3. นกเกาะกิ่งไม้
  4. ฝนตกหนักมาก
เฉลย + เหตุผล
ตอบข้อ 2 — คำว่า 'คันใหม่' ขยายคำว่า 'รถ' ซึ่งเป็นกรรมของประโยค
📋 สารบัญ — ภาษาไทย ป.5
  1. 1 ชนิดของคำ: บุพบท สันธาน อุทาน
  2. 2 ชนิดและส่วนประกอบของประโยค ◀
  3. 3 คำราชาศัพท์และคำสุภาพ
  4. 4 คำที่มาจากภาษาต่างประเทศ
  5. 5 ภาษาไทยมาตรฐานและภาษาถิ่น
  6. 6 การอ่านจับใจความ แยกข้อเท็จจริงและข้อคิดเห็น
  7. 7 สำนวนโวหาร
  8. 8 การเขียนเรียงความ
  9. 9 การเขียนย่อความและจดหมายกิจธุระ
  10. 10 คำประพันธ์: กาพย์ยานี 11
  11. 11 วรรณคดี: สรุปเรื่อง ข้อคิด คุณค่า
  12. 12 การอ่านแผนภาพ แผนภูมิ และวิเคราะห์ข้อมูล
← ก่อนหน้า2/12