หลักสูตร ‣ 🇹🇭 ภาษาไทย ป.5 ‣ บทที่ 7

บทที่ 7 — สำนวนโวหาร

🇹🇭 การใช้ถ้อยคำในการเขียนสื่อสาร · ป.5
📋 ตัวชี้วัด: ท4.1 ป.5/7 · ท1.1 ป.5/2
สำนวนโวหาร
การใช้ถ้อยคำในการเขียนสื่อสาร
สวัสดีค่ะเด็ก ๆ วันนี้ครูจะพามารู้จักกับโวหารในการเขียนนะคะ โวหารคือการเลือกใช้ถ้อยคำเพื่อสื่อความหมายให้ผู้อ่านเข้าใจและเห็นภาพชัดเจนยิ่งขึ้นค่ะ เรามาดูกันว่ามีโวหารอะไรบ้างนะคะ
📘 โวหารในการเขียน
โวหาร คือ การใช้ถ้อยคำที่เรียบเรียงอย่างมีศิลปะ เพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจเรื่องราวและเกิดอารมณ์คล้อยตาม โวหารที่นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ห้าควรทราบมี 3 ประเภทหลัก ได้แก่ 1. บรรยายโวหาร เป็นการเล่าเรื่องราวหรือเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นอย่างตรงไปตรงมา 2. พรรณนาโวหาร เป็นการให้รายละเอียด สอดแทรกอารมณ์ความรู้สึก เพื่อให้ผู้อ่านเห็นภาพ 3. อุปมาโวหาร เป็นการเปรียบเทียบสิ่งหนึ่งว่าเหมือนกับอีกสิ่งหนึ่ง
🧩 เปรียบเทียบโวหารทั้ง 3 ประเภท
ประเภทโวหารลักษณะเด่นตัวอย่างการใช้
บรรยายโวหารเล่าเหตุการณ์ว่า ใคร ทำอะไร ที่ไหน เมื่อไร อย่างไร ตรงไปตรงมาการเล่าประวัติศาสตร์ การเขียนรายงาน ข่าว
พรรณนาโวหารกล่าวถึงความงาม ความรู้สึก ให้รายละเอียดจนผู้อ่านนึกภาพตามได้การชมความงามของธรรมชาติ การบรรยายรูปร่างหน้าตา
อุปมาโวหารเปรียบเทียบสิ่งหนึ่งกับอีกสิ่งหนึ่ง มักมีคำว่า เหมือน ราวกับ ดุจ ดังผิวขาวราวกับหิมะ เงียบเหมือนเป่าสาก

อุปมาโวหารมักใช้แทรกอยู่ในพรรณนาโวหารเพื่อให้เห็นภาพชัดเจนยิ่งขึ้น

💬 ตัวอย่างโวหาร
เมื่อเช้านี้ฉันตื่นแต่เช้า รีบอาบน้ำแต่งตัวแล้วเดินไปโรงเรียน
บรรยายโวหาร (เล่าเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นตามลำดับ)
ท้องฟ้าสีกรมท่ามีดวงดาวระยิบระยับส่องแสงประกายดุจเพชรเม็ดงาม
พรรณนาโวหาร (ให้รายละเอียดให้เห็นภาพความงามของท้องฟ้า)
สมปองวิ่งเร็วยังกับลมพายุ
อุปมาโวหาร (เปรียบเทียบความเร็วของการวิ่งกับลมพายุ)
สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชทรงกอบกู้เอกราชคืนมาได้สำเร็จ
บรรยายโวหาร (เล่าเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ตามข้อเท็จจริง)
ทุ่งนากว้างใหญ่เขียวขจี ต้นข้าวเอนลู่ไปตามสายลมพัดเย็นสบาย
พรรณนาโวหาร (อธิบายสภาพของทุ่งนาให้ผู้อ่านจินตนาการตามได้)
📐 หลักสำคัญต้องจำ
การใช้โวหารต่าง ๆ ทำให้งานเขียนมีสีสันและเห็นภาพชัดเจนขึ้น
การใช้โวหารต่าง ๆ ทำให้งานเขียนมีสีสันและเห็นภาพชัดเจนขึ้น
✏️ แบบฝึกหัด
1. ประโยค 'เขาโกรธจนหน้าแดงเหมือนตำลึงสุก' ใช้โวหารชนิดใด
เฉลย
อุปมาโวหาร (มีคำว่า เหมือน เปรียบเทียบหน้าแดงกับตำลึงสุก)
2. ประโยค 'โรงเรียนของเราตั้งอยู่ใกล้ตลาดสด' ใช้โวหารชนิดใด
เฉลย
บรรยายโวหาร (เล่าข้อเท็จจริงตรงไปตรงมา)
3. ประโยค 'กลิ่นหอมของดอกมะลิโชยมาตามลมเย็นยามเช้าชื่นใจ' ใช้โวหารชนิดใด
เฉลย
พรรณนาโวหาร (อธิบายให้เห็นภาพและสัมผัสถึงกลิ่น)
4. โวหารชนิดใดที่มักใช้ในการเขียนข่าว
เฉลย
บรรยายโวหาร (เพราะต้องบอกเหตุการณ์ตามความเป็นจริง)
🎯 ทดสอบความเข้าใจ
ข้อ 1. ข้อความใดใช้พรรณนาโวหาร
  1. ช้างตัวนั้นเดินเข้าป่าไปแล้ว
  2. ดวงตากลมโตของเธอเปล่งประกายสดใสราวกับมีดวงดาวซ่อนอยู่ข้างใน
  3. คุณแม่ไปซื้อผักและผลไม้ที่ตลาด
  4. วันนี้โรงเรียนหยุดทำการหนึ่งวัน
เฉลย + เหตุผล
ตอบข้อ 2 — มีการให้รายละเอียดและสอดแทรกความงามให้ผู้อ่านเห็นภาพชัดเจน
ข้อ 2. คำในข้อใดมักไม่พบในอุปมาโวหาร
  1. เหมือน
  2. ดุจ
  3. และ
  4. ราวกับ
เฉลย + เหตุผล
ตอบข้อ 3 — คำว่า 'และ' เป็นคำสันธานที่ใช้เชื่อมความ ไม่ได้ใช้เพื่อการเปรียบเทียบเหมือนคำอื่น ๆ
ข้อ 3. จุดประสงค์หลักของบรรยายโวหารคือข้อใด
  1. เล่าเหตุการณ์ตามลำดับความจริง
  2. ทำให้ผู้อ่านเกิดอารมณ์คล้อยตาม
  3. เปรียบเทียบสิ่งของสองสิ่ง
  4. สร้างความบันเทิงและขบขัน
เฉลย + เหตุผล
ตอบข้อ 1 — บรรยายโวหารมุ่งเน้นการเล่าเรื่องหรือเหตุการณ์ตามความเป็นจริงว่าใคร ทำอะไร ที่ไหน อย่างไร
📋 สารบัญ — ภาษาไทย ป.5
  1. 1 ชนิดของคำ: บุพบท สันธาน อุทาน
  2. 2 ชนิดและส่วนประกอบของประโยค
  3. 3 คำราชาศัพท์และคำสุภาพ
  4. 4 คำที่มาจากภาษาต่างประเทศ
  5. 5 ภาษาไทยมาตรฐานและภาษาถิ่น
  6. 6 การอ่านจับใจความ แยกข้อเท็จจริงและข้อคิดเห็น
  7. 7 สำนวนโวหาร ◀
  8. 8 การเขียนเรียงความ
  9. 9 การเขียนย่อความและจดหมายกิจธุระ
  10. 10 คำประพันธ์: กาพย์ยานี 11
  11. 11 วรรณคดี: สรุปเรื่อง ข้อคิด คุณค่า
  12. 12 การอ่านแผนภาพ แผนภูมิ และวิเคราะห์ข้อมูล
← ก่อนหน้า7/12