หลักสูตร ‣ 🔢 คณิตศาสตร์ ป.6 ‣ จำนวนและพีชคณิต ‣ บทที่ 02
🔢 บทที่ 02 — เศษส่วน (บวก ลบ คูณ หาร ระคน)
📘 จำนวนและพีชคณิต · ป.6
📋 ตัวชี้วัด: ค 1.1 ป.6 · บวก ลบ คูณ หารระคนของเศษส่วนและจำนวนคละ และแก้โจทย์ปัญหา
เศษส่วน (บวก ลบ คูณ หาร ระคน)
จำนวนและพีชคณิต · บทที่ 02
สวัสดีจ้ะเด็ก ๆ บทนี้เราจะยกระดับขึ้นอีกขั้น จากที่เคยบวกลบคูณหารเศษส่วนทีละอย่าง คราวนี้จะเจอโจทย์ระคน คือมีหลายเครื่องหมายอยู่ในข้อเดียว บางข้อมีวงเล็บและจำนวนคละด้วย เคล็ดลับคือ วงเล็บก่อน แล้วคูณหาร แล้วค่อยบวกลบ ครูจะพาทำทีละขั้นนะจ๊ะ
🔢 ๑. ลำดับการคำนวณเศษส่วนระคน
โจทย์ระคน คือข้อที่มีหลายเครื่องหมายปนกัน ต้องทำตามลำดับนี้เท่านั้น
① วงเล็บ ก่อนเสมอ
② คูณ และ หาร ทำจากซ้ายไปขวา
③ บวก และ ลบ ทำเป็นลำดับสุดท้าย จากซ้ายไปขวา
① วงเล็บ ก่อนเสมอ
② คูณ และ หาร ทำจากซ้ายไปขวา
③ บวก และ ลบ ทำเป็นลำดับสุดท้าย จากซ้ายไปขวา
💡 ทำผิดลำดับ คำตอบจะผิดทันที เช่น 12 + 13 × 34 ต้องคูณก่อน ห้ามบวกก่อน
🔀 ๒. จำนวนคละในโจทย์ระคน
ถ้าเจอจำนวนคละ เช่น 112 ให้เปลี่ยนเป็นเศษเกินก่อนคำนวณเสมอ
วิธีเปลี่ยน คือ เอาจำนวนเต็มคูณตัวส่วน แล้วบวกตัวเศษ ส่วนคงเดิม
เช่น 112 = 1×2+12 = 32
วิธีเปลี่ยน คือ เอาจำนวนเต็มคูณตัวส่วน แล้วบวกตัวเศษ ส่วนคงเดิม
เช่น 112 = 1×2+12 = 32
💡 คำนวณเสร็จแล้ว ถ้าได้เศษเกิน ให้เปลี่ยนกลับเป็นจำนวนคละในคำตอบ
🧩 ๓. โจทย์ปัญหาสองขั้น
โจทย์ปัญหา ป.6 มักต้องคิดสองขั้น ให้อ่านแล้วแยกก่อนว่า
① ขั้นแรกหาอะไร ② ขั้นที่สองหาอะไร
แล้วเขียนประโยคสัญลักษณ์ทีละขั้น อย่ารีบรวบเป็นบรรทัดเดียว
① ขั้นแรกหาอะไร ② ขั้นที่สองหาอะไร
แล้วเขียนประโยคสัญลักษณ์ทีละขั้น อย่ารีบรวบเป็นบรรทัดเดียว
💡 คำว่า "แบ่งเท่า ๆ กัน" มักแปลว่า หาร · คำว่า "ครึ่งหนึ่งของ" มักแปลว่า คูณด้วย 12
🧮 ตัวอย่างที่ 1 — ระคน: มีบวกกับคูณในข้อเดียว
หาผลลัพธ์ 12 + 13 × 34
ขั้น 1 — ดูเครื่องหมายก่อนลงมือข้อนี้มีทั้ง บวก และ คูณ ตามลำดับต้องทำคูณก่อน
ขั้น 2 — ทำส่วนที่คูณ13 × 34 = 1×33×4 = 312 = 14
ขั้น 3 — เหลือแค่บวก ทำส่วนให้เท่ากัน12 + 14 → ค.ร.น. ของ 2 และ 4 = 4 → 24 + 14
ขั้น 4 — บวกเศษ24 + 14 = 34 (ทอนต่อไม่ได้)
✅ ตอบ 12 + 13 × 34 = 34
🧮 ตัวอย่างที่ 2 — ระคน: มีวงเล็บและจำนวนคละ
หาผลลัพธ์ ( 112 − 34 ) ÷ 12
ขั้น 1 — วงเล็บมาก่อนเสมอมีวงเล็บ ต้องทำในวงเล็บก่อน และในวงเล็บมีจำนวนคละ ต้องเปลี่ยนเป็นเศษเกินก่อนด้วย
ขั้น 2 — เปลี่ยนจำนวนคละเป็นเศษเกิน112 = 1×2+12 = 32
ขั้น 3 — ลบในวงเล็บ32 − 34 → ค.ร.น. ของ 2 และ 4 = 4 → 64 − 34 = 34
ขั้น 4 — หาร กลับตัวหลังแล้วคูณ34 ÷ 12 = 34 × 21 = 64 = 32 = 112
✅ ตอบ ( 112 − 34 ) ÷ 12 = 112
✏️ แบบฝึกหัด — ทบทวนความจำ
1. หาผลลัพธ์ 23 + 14 × 25
เฉลย
คูณก่อน 14 × 25 = 220 = 110 แล้วบวก ค.ร.น.30 → 2030 + 330 = 2330
2. หาผลลัพธ์ ( 56 − 13 ) × 2
เฉลย
วงเล็บก่อน 56 − 26 = 36 = 12 แล้วคูณ 12 × 21 = 22 = 1
3. หาผลหาร 214 ÷ 38
เฉลย
เปลี่ยนเป็นเศษเกิน 214 = 94 → 94 × 83 = 7212 = 6
4. แม่มีน้ำผลไม้ 34 ลิตร แบ่งให้ลูก 3 คนเท่า ๆ กัน ลูกคนหนึ่งดื่มไปครึ่งหนึ่งของส่วนที่ตนได้ ลูกคนนั้นเหลือน้ำผลไม้กี่ลิตร
เฉลย
ขั้นที่ 1 แบ่งเท่า ๆ กัน 34 ÷ 3 = 34 × 13 = 312 = 14 ลิตร
ขั้นที่ 2 ดื่มครึ่งหนึ่ง เหลือ 14 × 12 = 18 ลิตร
ขั้นที่ 2 ดื่มครึ่งหนึ่ง เหลือ 14 × 12 = 18 ลิตร
🎯 ทดสอบความเข้าใจ
ทำแบบทดสอบแบบเล่นทีละข้อ — มีเสียงครูอ่านโจทย์และเฉลยทุกข้อ กดเลือกแล้วรู้ผลทันทีพร้อมคำอธิบาย
▶ เริ่มทำแบบทดสอบ📋 สารบัญ — คณิตศาสตร์ ป.6